کلاغ
ادگار آلن پو
۱- نیمهشبی دلتنگ و تار، آنگه که من نالان و زار
اندیشه میکردم بدان از یاد رفته یادگار
آنگه که خوابآلودهوار، بر میکشیدم آه سرد
ناگه صدای در رسید، آرام همچون جویبار
گویی کسی میزد به در، بر آستان کلبهام
با خویشتن گفتم به از «شاید در این شبگیر تار
بر آستان کلبهام، در میزند درماندهای
اینست و دیگر هیچ چیز»
۲- آوخ که آن شب را چسان دارم به یاد اندر نهان
تیره شب سرد خزان، وز شعلهی آتش جهان
جان میفشاندند اخگران بر پیکر سرد زمین
خسته ز تاریکی شب، مشتاق صبحی جاودان
بر میگرفتم هر کتاب، بیهوده میجستم در آن
پایان حزن و سوگ را، سوگ «لنور» در عمق جان
آن ماهرویی کآسمان نام لنور کردش عطا
شد تا ابد از یادها
۳- وآن پردههای ارغوان، با خشخشی ابریشمین
موهوم و محزون و غمین، گویی ز روی خشم و کین
آگندهام میکرد بس، از وحشتی موهوم و تلخ
پس تا شوم آسودهدل، برخاستم، گفتم به خود:
« درماندهای شاید بُوَد، از از محنت و سرما غمین
درماندهای گم کرده ره، خواهد بیاساید دمی
اینست و دیگر هیچ چیز»
۴- دل را قوی کردم سپس، بیهیچ تردیدی دگر
گفتم: « مرا بخشایشی، ای مانده در آنسوی در
بر آستانم منتظر ! زیرا که خوابآلودهام
و آهسته تو در میزدی، من هم ز درد خویش کر
گویا ترا نشنیدهام، شاید که بخشایی مرا
کز خویش بودم بیخبر، در یادهایم غوطهور ! »
در را گشودم بعد از آن، بیرون فقط تاریک بود
تاریکی، آنگاه هیچ چیز
۵- خیره به تاریکی شب، حیران و در ترس و گمان
« شاید که کابوسی بود، تازیده بر من بیامان
آشفتهوش خوابی چنین، کس را نبوده پیش از این»
اما در آن آرامشِ خاموش و گنگ و بینشان
تنها کلامی گفته شد، نجواگرِ نام «لنور»
من رانده بودم بر زبان، نام لنور نجواکنان
تنها طنین این صدا پیچید در تاریکِ شب
تنها همین و هیچ چیز
۶- چون باز گشتم دلپریش، میسوخت روحم گوئیا
ناگه دوباره سختتر آمد صدای ضربهها
گفتم به خویش «این بیگمان، این بیگمان، چیزی بُوَد
بر روزن آن پنجره، کو میخورد بر شیشهها
بگذار دریابم که چیست این ضربههای رازناک
باید نمایم آشکار این راز وحشتزای را
بگذار قلب خستهام آرام گیرد لحظهای،
باد است و دیگر هیچ چیز»
۷- آنگه گشودم پنجره، با لرزشی در جان و تن
ناگه کلاغی با وقار، از روزگاران کهن
آن روزگار پاک خوش، پر زد درون کلبهام
بیهیچ گونه اعتنا، یا صبر، یا ترسی ز من
گویی که ارباب من است، بر آستانم بر نشست
دیدم چسان آمد فرود، بنشست او آسوده بر
تندیس زیبای «پالاس»[1] - بنهاده بر بالای در -
بنشست و دیگر هیچ چیز
۸- اینسان پرنده آبنوس، با رامش و صبر و قرار
پیچیده خود را سخت در سیمایی از کبر و وقار
آورد بر لبهای من، لبخند، بعد از اضطرار
گفتم: « اگر چه کاکلت ببریدهاند آنگونه زار
اما تو ترسو نیستی، میدانم این را بیگمان
هان ای کلاغ باستان، سرگشته در شبگبر تار !
برگوی نامت را تو در این دوزخین ساحل ز شب»
گفت او چنین: « هرگز دگر »
۹- پس مانده بودم در شگفت، زین مرغ شوم زشترو
کهاینگونه میراند او سخن، هرچند در گفتار او،
بود از یکی معنی نشان، کهاندک مناسب مینمود
آری که هیچ امید نیست آن را، که بر درگاه او
بنشسته مرغی تیرهگون – دیگر که بختش یار باد
مرغی است یا درندهای ! کو میکند آنگونه یاد
از نام شوم خویشتن، بر پیکری بالای در
نامی چنین «هرگز دگر»
۱۰- بنشسته بود اما کلاغ، تنها بر آن تندیس سرد
پیوسته میگفت آن سخن، وآورد جانم را به درد
گویی که با آن نام زشت، میکرد عریان روح خویش
چیزی نگفت او بیش از آن، یا جنبشی دیگر نکرد
تا اینکه من با خویشتن، گفتم به سختی این سخن:
« یاران دیگر پیش از این، رفتند و فردا نیز زاغ
بدرود میگوید مرا – چون آرزو- اما کلاغ،
گفت این سخن «هرگز دگر»
۱۱- زین پاسخی کو میشکست، خاموشی شب را چنان
وحشتزده جستم ز جا، با خویش گفتم: «بیگمان
آنچه که میگوید کلاغ، آموختهاست از صاحبش
از صاحبی بس تیرهگون، کو را بلایی بیامان
هر دم رسیده سختتر، آنگونه که آوازهاش
آگنده از بار غم است، بر آرزویش سوگوار،
بر گردهی خود میبرد این دهشت افزایندهبار:
« هرگز دگر ! هرگز دگر ! »
۱۲- اما هنوز آن مرغ میآورد بر لبهای من
لبخند بعد از اضطرار، یک صندلی را بیسخن
بگذاشتم من پیش در، پیش در و تندیس و زاغ
در مخمل آن صندلی، رفتم فرو در خویشتن
پوییدم اندر ذهن خود، پندار هر پنداره را
اندیشه میکردم بسی، کهاین زشترو مرغ کهن
این مرغ شوم ترسناک، دارد چه اندیشه به سر
از گفتن «هرگز دگر»
۱۳- اینگونه بنشستم بسی، بودم گرفتار گمان
میسوخت عمق سینهام را مرغ شوم بدنشان
با آن نگاه آتشین، بنشسته بودم بارها
بر مخمل این صندلی، بس روزهای پیش از آن
آن نیلگون مخمل که بود، آیینهی نور چراغ
اما دگر هرگز «لنور» با خندهای شادان و مست
بر مخمل این صندلی، آیا دمی خواهد نشست؟
افسوس، نه، هرگز دگر
۱۴- ناگه هوا آگنده شد، گویا که عطرآگین شدهاست
با مجمری نادیدنی کآن را «سرافیّون[2]» به دست
دارند و با خود میبرند هرجا درون کلبهام
فریاد کردم خویش را «بیچاره ارزانی شدهاست
بهرت ز درگاه خدا، اینک مفرّحای چنین
با یادهایت از «لنور» آن را خدا آمیخته است
برگیر و آن را نوش کن، وین شعله را خاموش کن»
گفت آن کلاغ: «هرگز دگر»
۱۵- گفتم بدو با التجا «پیغام بر ! پیغام بر ! »
پرنده باشی یا که دیو، ای زادهی زشتی و شر !
شیطان تو را شد رهنما، یا کرد طوفانت اسیر
در این خرابآباد غم، در این فسون گشته کویر
من چون بدانم چیستی، پیغمبری یا نیستی،
لیک التماست میکنم، میگویمت پیغام بر !
برگو به من، برگو به من، درد مرا درمان بُوَد؟ »
گفت آن کلاغ: «هرگز دگر»
۱۶- گفتم بدو با التجا «پیغام بر ! پیغام بر ! »
پرنده باشی یا که دیو، ای زادهی زشتی و شر !
سوگند دادم من ترا، بر آسمان بیکران
بر آن خداوندی که ما، هر دو پرستش میکنیم
برگو بدین روح غمین: در سرزمین مردگان
در بر دگر خواهم کشید، آن دختر معصوم را
آن ماهرویی کآسمان نام «لنور» کردش عطا ؟ »
گفت آن کلاغ: «هرگز دگر ! »
۱۷- ناگه ز جا برخاستم، فریاد کردم خشمگین:
« ای مرغ یا دیو پلید ! «هرگز دگر ! آنِ تو باد !
برگرد در طوفان سرد، در شب کران دوزخین !
چون یادگاری زین دروغ، کآن را کند روح تو یاد
هیچ از پرت اینجا مباد ! تنها مرا بگذار و رو !
برکش برون از قلب من، منقار خود را زودتر
تندیس را بنما رها، هان ! دور شو از پیشِ در !
گفت آن کلاغ: «هرگز دگر ! »
۱۸- هرگز نرفت آری کلاغ ! بنشسته آنجا او هنوز
روی همان تندیس سرد – بنهاده بر بالای در –
گویا که چشمانش کنون، چون چشم دیوی کینهتوز
در خواب و در رؤیاستی، نور چراغش روی سر
جاری شدهست و سایهاش را مینماید آشکار
اما دگر روح مرا، آیا بُوَد هرگز فرار
زین سایه کهاکنون بر زمین جاریست هر دم تیرهتر؟
« هرگز دگر ! هرگز دگر ! »
ترجمه: محمد دهقانی – اهواز ۶۶
نقل از مجله «چیستا» شماره ۹۶و ۹۷– اسفند سال ۱۳۷۱
[۱] - پالاس pallas در اساطیر یونان، الهه خرد و پاکی و زیبایی است. در اینجا شاعر، از یک سو، «پالاس» را به عنوان مظهر زیباییِ معشوق، مورد نظر داشته است. و از سوی دیگر «تندیس پالاس» را نشانه مرگ این زیبایی قرار داده، زیرا مجسمه و تندیس به خودی خود نماینده سردی، انجماد و عدم تحرک است.
[۲] - سرافین seraphin در تورات، ارواحیاند که همواره ملازم عرش پروردگار هستند. از حکایات تورات بر میآید که ایشان باید از فرشتگان مقرّب و رتبه اعلاء باشند.
Edgar Allan Poe
The Raven
[First published in 1845]
Once upon a midnight dreary, while I pondered weak and weary,
Over many a quaint and curious volume of forgotten lore,
While I nodded, nearly napping, suddenly there came a tapping,
As of some one gently rapping, rapping at my chamber door.
`'Tis some visitor,' I muttered, `tapping at my chamber door -
Only this, and nothing more.'
Ah, distinctly I remember it was in the bleak December,
And each separate dying ember wrought its ghost upon the floor.
Eagerly I wished the morrow; - vainly I had sought to borrow
From my books surcease of sorrow - sorrow for the lost Lenore -
For the rare and radiant maiden whom the angels named Lenore -
Nameless here for evermore.
And the silken sad uncertain rustling of each purple curtain
Thrilled me - filled me with fantastic terrors never felt before;
So that now, to still the beating of my heart, I stood repeating
`'Tis some visitor entreating entrance at my chamber door -
Some late visitor entreating entrance at my chamber door; -
This it is, and nothing more,'
Presently my soul grew stronger; hesitating then no longer,
`Sir,' said I, `or Madam, truly your forgiveness I implore;
But the fact is I was napping, and so gently you came rapping,
And so faintly you came tapping, tapping at my chamber door,
That I scarce was sure I heard you' - here I opened wide the door; -
Darkness there, and nothing more.
Deep into that darkness peering, long I stood there wondering, fearing,
Doubting, dreaming dreams no mortal ever dared to dream before;
But the silence was unbroken, and the darkness gave no token,
And the only word there spoken was the whispered word, `Lenore!'
This I whispered, and an echo murmured back the word, `Lenore!'
Merely this and nothing more.
Back into the chamber turning, all my soul within me burning,
Soon again I heard a tapping somewhat louder than before.
`Surely,' said I, `surely that is something at my window lattice;
Let me see then, what thereat is, and this mystery explore -
Let my heart be still a moment and this mystery explore; -
'Tis the wind and nothing more!'
Open here I flung the shutter, when, with many a flirt and flutter,
In there stepped a stately raven of the saintly days of yore.
Not the least obeisance made he; not a minute stopped or stayed he;
But, with mien of lord or lady, perched above my chamber door -
Perched upon a bust of Pallas just above my chamber door -
Perched, and sat, and nothing more.
Then this ebony bird beguiling my sad fancy into smiling,
By the grave and stern decorum of the countenance it wore,
`Though thy crest be shorn and shaven, thou,' I said, `art sure no craven.
Ghastly grim and ancient raven wandering from the nightly shore -
Tell me what thy lordly name is on the Night's Plutonian shore!'
Quoth the raven, `Nevermore.'
Much I marvelled this ungainly fowl to hear discourse so plainly,
Though its answer little meaning - little relevancy bore;
For we cannot help agreeing that no living human being
Ever yet was blessed with seeing bird above his chamber door -
Bird or beast above the sculptured bust above his chamber door,
With such name as `Nevermore.'
But the raven, sitting lonely on the placid bust, spoke only,
That one word, as if his soul in that one word he did outpour.
Nothing further then he uttered - not a feather then he fluttered -
Till I scarcely more than muttered `Other friends have flown before -
On the morrow he will leave me, as my hopes have flown before.'
Then the bird said, `Nevermore.'
Startled at the stillness broken by reply so aptly spoken,
`Doubtless,' said I, `what it utters is its only stock and store,
Caught from some unhappy master whom unmerciful disaster
Followed fast and followed faster till his songs one burden bore -
Till the dirges of his hope that melancholy burden bore
Of "Never-nevermore."'
But the raven still beguiling all my sad soul into smiling,
Straight I wheeled a cushioned seat in front of bird and bust and door;
Then, upon the velvet sinking, I betook myself to linking
Fancy unto fancy, thinking what this ominous bird of yore -
What this grim, ungainly, ghastly, gaunt, and ominous bird of yore
Meant in croaking `Nevermore.'
This I sat engaged in guessing, but no syllable expressing
To the fowl whose fiery eyes now burned into my bosom's core;
This and more I sat divining, with my head at ease reclining
On the cushion's velvet lining that the lamp-light gloated o'er,
But whose velvet violet lining with the lamp-light gloating o'er,
She shall press, ah, nevermore!
Then, methought, the air grew denser, perfumed from an unseen censer
Swung by Seraphim whose foot-falls tinkled on the tufted floor.
`Wretch,' I cried, `thy God hath lent thee - by these angels he has sent thee
Respite - respite and nepenthe from thy memories of Lenore!
Quaff, oh quaff this kind nepenthe, and forget this lost Lenore!'
Quoth the raven, `Nevermore.'
`Prophet!' said I, `thing of evil! - prophet still, if bird or devil! -
Whether tempter sent, or whether tempest tossed thee here ashore,
Desolate yet all undaunted, on this desert land enchanted -
On this home by horror haunted - tell me truly, I implore -
Is there - is there balm in Gilead? - tell me - tell me, I implore!'
Quoth the raven, `Nevermore.'
`Prophet!' said I, `thing of evil! - prophet still, if bird or devil!
By that Heaven that bends above us - by that God we both adore -
Tell this soul with sorrow laden if, within the distant Aidenn,
It shall clasp a sainted maiden whom the angels named Lenore -
Clasp a rare and radiant maiden, whom the angels named Lenore?'
Quoth the raven, `Nevermore.'
`Be that word our sign of parting, bird or fiend!' I shrieked upstarting -
`Get thee back into the tempest and the Night's Plutonian shore!
Leave no black plume as a token of that lie thy soul hath spoken!
Leave my loneliness unbroken! - quit the bust above my door!
Take thy beak from out my heart, and take thy form from off my door!'
Quoth the raven, `Nevermore.'
And the raven, never flitting, still is sitting, still is sitting
On the pallid bust of Pallas just above my chamber door;
And his eyes have all the seeming of a demon's that is dreaming,
And the lamp-light o'er him streaming throws his shadow on the floor;
And my soul from out that shadow that lies floating on the floor
Shall be lifted - nevermore!
